Wednesday, 27 April 2022

परमतत्व

 || श्री स्वामी समर्थ ||



उद्या स्वामी समर्थांची पुण्यतिथी आहे. स्वामी प्रगट दिनापासून स्वामी पुण्यतिथी पर्यंत अनेक भक्त वेगवेगळे संकल्प करून आपल्या लाडक्या महाराजांच्या सेवेत रुजू होतात. महाराज सुद्धा आपल्या लाडक्या भक्तांसाठी धावत येतात आणि त्यांना दर्शन देतात . एक सच्चा भक्त त्यांच्या एका कटाक्षाचा भुकेला असतो. पारमार्थिक सुख अनुभवणे ह्याला खरच पूर्व पुण्याई लागते असे म्हंटले तर वावगे ठरू नये. 

खर तर मनुष्य जन्म हा मोक्षप्राप्तीसाठीच आहे. मनुष्याची सगळी धडपड हि त्यासाठीच असते पण मध्ये तो अर्थ आणि काम त्रिकोणात अडकत जातो आणि तीच परीक्षेची घडी असते. महाराजांचे अस्तित्व चराचरात आहे आणि आपल्या भक्तांना क्षणोक्षणी अनुभूती ते देत आहेत . प्रचीतीविणा भक्ती नाही आणि भक्ती वीणा प्रचीती नाही हेच खरे . पण एकदा का हि प्रचीती मिळाली कि भक्ताला सगळ्याचा विसर पडतो आणि जन्मोजन्मीची सेवा जणू फळाला आल्यासारखा देहभान विसरून तो आजन्म सेवेकरी होतो. भक्तांचा जन्म सेवेसाठी झाला आहे. आपल्या महाराजांच्या सेवेत रुजू होणे आणि त्यात रममाण होणे हे खचितच सोपे नाही . त्याला दृढनिश्चय आणि आत्मसमर्पण लागते .

पारमार्थिक जीवन जगणे सोप्पे नाहीच , क्षणाक्षणाला खाचखळगे आहेत , पाय रक्तबंबाळ होतात आणि परतीचा मार्गही नसतो . पण खर्या भक्तांची तळमळ सुद्धा तितकीच असते. काहीही झाले तरी ह्या पथावरून ते चालतच राहतात . 

स्वामी समर्थांनी भक्तांना अभिवचन दिले आहे कि जो अनन्य भावे माझी सेवा करेल त्याचा योगक्षेम मी चालविन. म्हणूनच कुठलीही शंका न घेता त्यांची सेवा करत राहणे हेच आपले आद्य कर्तव्य आहे.  

आज कलियुगात स्पर्धा आहे कष्ट आहेत पण तरीही खुलभर दुधाच्या गोष्टी प्रमाणे एक क्षणभर आत्यंतिक ओढीने खर्या तळमळीने जर महाराजांच्या पुढे उभे राहिले तर त्या एका क्षणातच आपल्या आयुष्याचे  सोने महाराज करतील ह्यात शंका नसावी . देव खर्या भक्तीचा भुकेला आहे . प्रापंचिक गोष्टीना कवटाळून भक्ती अशक्य आहे. एकदा माझे काहीतरी बिनसले आणि मला महाराजांचा इतका राग आला कि मी मनात म्हंटले आता काही नाही उद्याच जाते आणि घरातील फोटो , पोथीचे विसर्जन करून टाकते . त्याच निश्चयाने झोपले आणि सकाळी उठले तेव्हा मनात विचार आला कि ह्या सर्वाचे विसर्जन केले तर मग आयुष्यात काहीच उरणार नाही . गोळाबेरीज शून्य . महाराजांची सेवा करताना ह्या गुरु तत्वात दुधात साखर मिसळावी असे आपण त्यात कधी विरघळून जातो ते आपल्याला हि समजत नाही. 

कालांतराने आपली वेगळी अशी इच्छाच उरत नाही . एकदा त्यांच्या शाळेत नाव घातले कि ते करतील ते आणि ते नेतील तिथे ...ते जे काही करतील ते आपल्या भल्याचेच असेल ह्यावर नितांत श्रद्धा , विश्वास असला पाहिजे . आपण काहीही मागितले तरी आपल्याला जे पेलवेल , रुचेल तेच ते देतील आणि करतीलही ह्यावरून आपली श्रद्धा तसूभर सुद्धा हलली नाही पाहिजे. 

अध्यात्म आपले आयुष्य घडवते. चांगल्या वाईटाची परीक्षा करायला शिकवते .घेण्यापेक्षा देण्यात किती आनंद आहे त्याचा अनुभव देते . थोडक्यात मनुष्याने मनुष्याशी मनुष्या सारखे वागावे हाच संदेश आपल्याला  अध्यात्म देत असते. आपल्या जीवनाचा अर्थ काय ? आपल्या जन्माचे रहस्य काय ? ह्याचे चिंतन करायला शिकवते . आपली कर्तव्ये आणि त्याचे पालन करायला आपली हि माऊली आपल्याला सक्षम आणि समर्थ बनवते. 

रोज आपण एकेक पाऊल मरणाच्या दिशेने जात आहोत. त्यामुळे जो काही वेळ आहे तो समर्थांच्या सेवेत अर्पण करत जीवन जगत राहणे हे प्रत्येक भक्ताचे परम कर्तव्य आहे. पारमार्थिक सेवा कधीही फुकट जात नाही. इथे सहज सोप्पे काहीच नाही पण अशक्य असेही नाही. उद्या स्वामी पुण्यतिथी आहे . मनाच्या खोल गाभार्यातून आपल्या ह्या लाडक्या गुरूना हाक मारली तर ते क्षणाचाही विलंब न लावता आपल्याला मायेने जवळ घेतील हा अनुभव स्वामिभक्ताना नवीन नाहीच .

स्वामी समर्थांचा तारक मंत्र हा उच्च कोटीची प्रचीती देणारा आहे. तारक मंत्रातील प्रत्येक शब्द संजीवन आहे . त्याची अनुभूती तो म्हणतानाच येते. तारक मंत्र म्हणून होयीपर्यंत महाराज आपल्या समोर उभे नाही राहिले तरच नवल. प्रचंड दैवी शक्ती आणि पदोपदी अनुभवांची प्रचीती देणारे असे हे माझे स्वामी त्यांच्याबद्दल किती लिहू आणि किती नको असे होऊन जाते . त्यांच्याशिवाय माझे जीवन केवळ अशक्य आहे. उठता बसता त्यांनी प्रचीती दिली आहे. गुरु माझे स्वामी गुरु माझे स्वामी . 

ज्योतिष शास्त्र जाणणाऱ्या वाचकांना माहितच आहे कि गुरु महाराज आपल्या स्वगृही आले आहेत .पुढील वर्ष आपणही त्यांच्याच सारखे आपल्या स्वगृही राहून साधना  उपासना , नामस्मरण , ग्रंथवाचन , मनन चिंतन , ध्यानधारणा करून त्यांच्या सेवेत रममाण होवुया . साधुसंत येती घरा तोची दिवाळी दसरा ह्याची प्रत्यक्ष अनुभूती घेवूया . पंचप्राण एकत्र करून मनाच्या गाभ्यातून आपल्या सद्गुरूंच्या नावाचा जयजयकार करुया , ह्या परमतत्वात विलीन होवुया आणि आयुष्याचे सोने करुया .

घराचा उंबरठा हे सुद्धा अध्यात्माचे प्रतीकच आहे. उंबरठ्याच्या बाहेर जग सुरु होते आणि तिथे आपले कुणी नसते .म्हणूनच इथेतिथे भटकणारे आपले मन घरात ,घरातील माणसांमध्ये गुंतले तर प्रपंच सुद्धा बहरेल ,काय वाटते ? 

आपल्या स्वामींचे मंदिर आपल्या हृदयात बांधूया, त्यांना आपल्या मनातील राज सिंहासनावर विराजमान करुया. त्यासाठी आपल्या मनातील असूया , मत्सर  द्वेष चिंता काळजी ह्यांची जळमटे दूर करुया . जिथे राजाधिराज योगीराज विसावतील ते ठिकाण स्वर्गासारखे सुंदर असेल शाश्वत असेल. अशाश्वत गोष्टींचा मोह सोडून शाश्वत जे आहे ते मिळवूया .

आपला मी पणा कमी झाला कि आपण महाराजांच्या समीप जायला लागतो. हा मार्ग मोक्षाचा आहे . दिल्याशिवाय मिळत नाही . महाराजांच्या चरणाशी एकदा जागा मिळाली कि ती प्राण गेला तरी सोडायची नाही. कारण आपण सोडली तर दुसरा भक्त ती घेयील. महाराजांची सेवा आपल्यात अमुलाग्र बदल घडवते . अश्या भक्ताला मग झाडाचे गळणारे पान दिसत नाही तर त्याला फुटलेली नवीन पालवी दिसते. त्याचप्रमाणे दुसर्याचे अवगुण विसरून त्यातील गुणांचा सन्मान करुया . 

ह्या परमतत्वात विलीन होणाराच महाराजांचा परम भक्त होतो आणि ह्या अध्यात्मिक जीवनाची अनुभूती ,गोडी खर्या अर्थाने चाखून मोक्षाच्या प्रवासाला जातो.   

ह्या लेखाची प्रेरणा देणारी माझी स्वामीभक्त सखी सौ. स्मिता हिला हा लेख समर्पित करत आहे . 

सौ. अस्मिता दीक्षित 

संपर्क : 8104639230

फेसबुक पेज : @yashasweejyotish


Friday, 1 April 2022

गुरुतत्वाचा अविष्कार

 || श्री स्वामी समर्थ ||



जगाच्या कल्याणा संतांच्या विभूती हे सार्थ आहे. समाज सुधारण्यासाठी संतानी जन्म घेतला आणि मानव जातीला मानवतेचा संदेश देण्याचे महान कार्य केले. गुढी पाडव्याच्या दुसर्या दिवशी चैत्र शुद्ध द्वितीय , अक्कलकोट निवासी समर्थ  सद्गुरू श्री स्वामी समर्थ महाराजांची जयंती आहे. स्वामी समर्थांचा प्रगट दिन घरोघरी स्वामीभक्त मोठ्या प्रेमाने ,भक्तिभावाने साजरा करतात . प्रत्येक जण त्यांच्या सेवेत रममाण होतो. महाराजांचे अस्तित्व चराचरात आहे. महाराजांसाठी काय करू आणि काय नको असे प्रत्येक भक्ताला वाटत असते आणि म्हणूनच म्हंटले आहे साधुसंत येती घर तोची दिवाळी दसरा . महाराजांचे आगमन घरोघरी होणार ह्यात शंकाच नाही . आपल्या लेकी सुनांनी त्यांच्यासाठी केलेली जय्यत तयारी आणि त्यांच्या आवडीचे सर्व पदार्थ चाखून  महाराज नक्कीच तृप्ततेची ढेकर देतील आणि आशीर्वादांची बरसात सुद्धा करतील. 

माणसांनी माणसाशी माणसा सारखे वागावे हा संदेश देणारी हि संतांची मांदियाळी मग स्वामी समर्थ असोत , शेगावचे श्री गजानन महाराज  किंवा शिर्डीचे साईबाबा असोत  तत्व एकच आहे आणि ते म्हणजे “ गुरुतत्व “. हे आपले सर्व अध्यात्मिक गुरुजन आपल्याला खूप काही देत असतात ,आपण किती घेतो हे आपले प्रारब्ध आहे.

गुरुविणा जीवन दिशाहीन आहे. गुरु आपल्या आयुष्याला आकार देतात , दिशा देतात , चांगल्या वाईटातील फरक दृष्टीस आणून देतात , कसे वागावे ह्याचा आदर्श घालून देतात , आपल्याला जे दिसत नाही ते पाहण्याची दिव्या दृष्टी देतात . सुख दुक्खाच्या पलीकडे जाणारा भक्त हा खर्या अर्थाने महाराजांच्या समीप जातो. सगळ्यात मुख्य म्हणजे जगण्याची उमेद प्रेरणा हि अध्यात्माची खरी देणगीच म्हणायला हवी . जिथे सगळा अंधकार असतो तिथेच स्वामींचे राज्य सुरु होते. आता सगळे संपले असे म्हणतो तिथेच सूर्योदय होताना दिसतो , चराचर सृष्टी नवचैतन्या ने पुन्हा उभारी घेते .कात टाकून  फिनिक्स पक्षाप्रमाणे झेप घेण्याचे समर्थ बहाल करणारे अध्यात्मच आहे.

अध्यात्म आपल्याला जगायचे कसे ते शिकवते . जगण्याचा मूलमंत्र देते . जीवन म्हणजे आशा  निराशेचा खेळ आहे. ह्या खेळात आपल्याला जिंकायचेच आहे हे सांगणारे अध्यात्म आहे. मुळात हा मार्गच खूप खडतर आहे. क्षणाक्षणाला इथे परीक्षा असतात . महाराज भक्तांना सहज काहीच देणार नाहीत , अंत बघतील पण जेव्हा देतील तेव्हा सार जग पाहत राहील असे देतील. ह्या आनंदाच्या शिखरावर पोहोचायला अनेक नागमोडी वळणे पार करायला लागतात ,कधी कडेलोट सुद्धा होवू शकतो.  बावनकशी सोन्यासारखा भक्त त्यांच्या परीक्षेत उजळून निघतो आणि स्वमिमय होऊन जातो. 


खर्या स्वामीं भक्तांना त्यांच्याहि आधी त्यांच्या हातातील सोटा दिसला पाहिजे म्हणजे चुका , वाईट कर्म हातून घडणारच नाही. अध्यात्म समजणे तितकेसे सोपे नाही. इथे आत्मपरीक्षणाची आणि समर्पणाची गरज आहे. आजकाल वस्त्राप्रमाणे गुरूसुद्धा बदलले जातात . मुळात गुरुतत्व समजले पाहिजे आणि ते समजले तर सर्व गुरु एकाच आहेत फक्त त्यांची रूपे अनेक आहेत ह्याची सत्यता पटेल.  निस्सीम श्रद्धा असेल तर गुरूंच्या वरचा विश्वास अबाधित राहतोच. आपल्या गुरूंचे रूप हे निर्गुण नसून सगुण आहे ह्याची ग्वाही जसजशी भक्ती वाढत जाते तशी मिळत जाते . 

आजच्या युगात अमुक एखाद्या प्रापंचिक सुखाच्या लालसेने आपण देवाची आराधना करतो. एका दृष्टीने हे खरही आहे कारण संकट समयी आपल्याला परमेश्वराचाच आधार वाटतो पण मग अश्या देवाला सौख्याच्या क्षणात विसरून कसे चालेल .म्हणूनच फक्त आपल्याला हवे तेव्हा देवदेव न करता सतत त्यांच्याच नामात , चिंतनात आपण राहिलो तर आयुष्य समृद्धतेकडे वाटचाल करेल ह्यात संदेह नाही. त्यांच्याच इच्छेत आपली इच्छा विलीन करणे हे सहज सोपे नाही . पण गुरु जे करतील ते आपल्या भल्यासाठी हे एकदा मनात पक्के झाले कि मग सतत काही न काही मागणेही कमी होऊ लागते. 

सद्गुरूंची आपल्या आयुष्यात भेट हा एक अनमोल क्षण असतो. ज्यांना योग्य गुरु मिळाले ते भाग्यवान म्हंटले पाहिजेत.

एकदा सद्गुरुप्राप्ती झाली कि आपण आपले उरतच नाही . गुरुतत्व समजले कि त्यांनी घालून दिलेल्या मार्गावर आपण आपल्याही नकळत मार्गस्त होतो. गुरूंच्या आयुष्यातील असण्याने उच्च कोटीची अध्यात्मिक अनुभूती येते . चांगल्याची कास धरून वाईट गोष्टीना आपोआपच तिलांजली मिळते, स्वतःच्या अंतर्मनात डोकवायची आणि स्वतःच्याच चुका शोधायची बुद्धी होते. वाईट कर्म नष्ट होतात . थोडक्यात आपला भाग्योदय होतो. 

महाराजांमुळे आपल्या आयुष्यात कात टाकल्याप्रमाणे बदल होतो .ज्योतिषाच्या संज्ञेत गुरु हा आकाश तत्वाचा ग्रह आहे. सर्वावर छत्र धरणारा , कृपा करणारा. गुरुसेवा करताना भक्ताचा दंभ गळून पडतो कारण त्याशिवाय महाराजांची कृपा होणे कठीण . अध्यात्मात अहंकार उपयोगाचा नाही . महाराज आणि आपण ह्यामध्ये हि अहंकाराची मोठी भिंत उभी आहे . सतत आपण मी पारायण केले मी सेवेसाठी गेलो , मी नामस्मरण गेले ,मी हे केले आणि मी ते केले. प्रत्येक वाक्याची सुरवात मी पासून आणि शेवटही मीच. हीच तर इथे मोठी मेख आहे. मी केले म्हणण्यापेक्षा महाराजांनी सेवेची संधी दिली त्यांनी माझ्याकडून सेवा करून घेतली असे जेव्हा आपण म्हणायला लागू तो दिवस खरा .सर्व श्रेय त्यांना देऊन मोकळे होणारा भक्त महाराजांच्या समीप जातो . असा भक्त सुख आणि दुखाच्याही परे जातो. मी मी म्हणणारे कोरडे पाषाण राहतात . महाराजांना  भक्ती भावाचे अभ्यंग स्नान घालणे अभिप्रेत आहे . महाराजांचे देऊळ आपल्या हृदयात असले तर त्यात वाईट विचारांना जागाच उरणार नाही. 

हे विश्वाची माझे घर ह्या उक्तीप्रमाणे चराचर व्यापून उरलेले हे गुरुतत्व आपल्याला काय देऊ पाहते आहे आणि आपण काय घ्यायचे आहे हे समजले कि आपली जीवनरूपी नय्या पार झालीच म्हणून समजा . ज्या दिवशी आपण सन्मार्गाने नीतीने जगू , कुणालाही त्रास देणार नाही, निंदा करणार नाही, सचोटीने लक्ष्मी घरी आणू आणि आपल्या कुठल्याही कृतीने महाराजांना आपल्याला त्यांचा भक्त म्हणण्याची लाज वाटेल  अशी कृती न घडू देणे ह्याची मनोमन जाणीव ठेवु त्या क्षणी दुधात साखर  विरघळावी तसे आपण ह्या गुरुतत्वात विरघळून जाऊ. 

गुरु तत्व आणि परंपरा आपल्याला जपायची आहेच पण हा वारसा आपल्या पुढील पिढीला देणे हे आपले आद्य कर्तव्य आहे. 

आपल्या प्रत्येक कृतीवर त्यांचे लक्ष आहे ह्याचे भान सुटता कामा नये. आपला विठोबा घाटोळ होऊ न देणे ह्याची डोळ्यात तेल घालून काळजी घेतली पाहिजे. कुठल्याही भौतिक सुखाच्या लालसेने केलेली गुरुसेवा फोल ठरेल. अपेक्षाविराहित सेवा आयुष्यात आनंदाला भरती आणेल. कुठल्या क्षणी काय वाढून ठेवले असते हे आपल्याला माहित नसते त्यामुळे कुठल्याही स्थितीत सामंजस्य आणि लव्हाळ्या सारखे जगणे नक्कीच लाभदायक ठरेल.

आयुष्यातील सद्गुरूंचे अस्तित्व सुद्धा खूप आनंददायी आहे, त्यामुळे नीतीने सन्मार्गाने वागणे , आपल्या मनात चांगल्या विचारांची ज्योत सदैव प्रज्वलित ठेवणे , श्रद्धायुक्त अंतकरणाने समर्पणाची भावना ठेऊन महाराजांच्या समोर नतमस्तक होणे हे आपले परम कर्तव्य आहे . 

महाराजंचे परमभक्त होणे हीच खरी “ गुरुदक्षिणा “ आहे .पण ते सहज खचितच नाही त्यासाठी अनेक अग्निदिव्यातून जावे लागते , महाराज  प्रत्येक क्षणी परीक्षा पाहतात , इथे सोळा आणे खरा भक्तीभाव लागतो , कुठलीही भेसळ चालत नाही. पण ह्या सगळ्या अग्निदिव्यातून तावून सुलाखून निघालेला भक्त महाराजांच्या कृपेने  निर्लेप होऊन मोक्षपदाला जातो ह्यात दुमत नाही . 

आपला जन्म का झाला आपण मनुष्य देहच का धारण केला, अमुक एक कुळात का जन्माला आलो , आपली कर्तव्ये काय ,ह्या आणि अश्या अनेक प्रश्नांची उत्तरे आपल्याला अध्यात्मिक प्रवासात मिळत जातात . 

“ आपण परोपकाराची आणि संसाराची न्याय कर्मे निस्वार्थी बुद्धीने करून ती ईश्वराला अर्पण करावी हाच खरा कर्मयोग आहे “  हे गीतेतील कर्मयोग जाणणारे आणि त्यानुसार आचरण करणारे खरे कर्मयोगी श्री रामचंद्र वेलणकर ह्यांचे विचार हृदयाला स्पर्शून जाणारे आहेत . प्रत्येकाने ह्यावर मनन चिंतन करावे.

आपली रोजची पूजाअर्चा , जपजाप्य हे दैनंदिन व्यवहारातील आपल्या कृतीतून दिसले पाहिजे. प्रत्यक्ष व्यवहारात वागताना त्याची अनुभूती स्वतःला आणि इतरानाही होत असेल तर आपण गुरुतत्व खर्या अर्थाने समजलो आणि जगलो असे म्हणायला हरकत नाही. 

अध्यात्मिक व्यक्तींना प्रापंचिक अडचणी नसतात असे नाही किबहुना अधिकच असतात पण ते आपला अध्यात्मिक मार्ग सोडत नाहीत. सर्वस्व महाराजांवर सोपवून निर्धास्त राहतात . माझी चिंता आता तो वाहणार आहे हा भाव मनात धरून आपले नित्य कर्म करत राहतात . स्वामी समर्थांनी भक्तांना “ जो अनन्य भावे माझी सेवा करेल त्याचा योगक्षेम मी चालवीन “  अशी ग्वाही दिली आहे तर शेगावचे संत शिरोमणी श्री गजानन महाराजांनी भक्तांना  “ मी गेलो ऐसे मानू नका भक्तीत अंतर ठेवु नका “ हे वचन दिले आहे. 

सद्गुरुप्राप्ती होणे हा परमोच्च आनंद आहे जो अनुभवायचा असतो.  त्यांच्याकडे काय मागायचे ? ज्याने जन्माला घातले आहे त्याला सगळच माहित आहे त्यामुळे वेळ आली कि आपल्याला ते देणारच मग मागण्याचा प्रश्नच येत नाही .  चैत्र शुद्ध द्वितीया  स्वामी समर्थ ह्यांची जयंती . गुरुतत्त्वाचा अविष्कार मी प्रत्येक क्षणी अनुभवते आहे म्हणूनच ह्या दिवसाचे औचित्य साधून महाराजांच्या सेवेत  अधिकाधिक भक्त रुजू व्हावेत आणि ह्या भक्तिरसात देहभान विसरून रममाण व्हावेत ह्या उदात्त  उद्देशाने केलेला हा लेखनप्रपंच विनम्रतेने महाराजांच्या चरणी ठेवत आहे. 

हेची दान देगा देवा तुझा विसर न व्हावा 

शेवटचा दिस गोड व्हावा , याजसाठी केला होता अट्टाहास 

सौ. अस्मिता दीक्षित 

समुपदेशनासाठी संपर्क : 8104639230
ब्लॉग : antarnad18.blogspot.com
फेसबुक पेज : @yashasweejyotish



 









         










Wednesday, 23 March 2022

विचार मंथन -2-- Clutter

 || श्री स्वामी समर्थ ||



घर म्हंटले कि अडगळ आलीच. कधी न कधीतरी एखादी वस्तू लागतेच जसे मेणबत्ती ,कंदील . ह्या गोष्टी रोज लागत नाहीत पण दिवे गेले तर ह्यांना अनन्य साधारण महत्व प्राप्त होते आणि त्या वस्तू मिळाल्या नाहीत तर आपण घर डोक्यावर घेतो म्हणून त्या हव्यात . असेच हे हवे ते हवे म्हणून आपल्या घरात “ Clutter “ साठत जाते. अनेकदा खूप महागाईच्या गोष्टी आपण हौसेने खरेदी केलेल्या असतात त्या टाकून देणे जीवावर येते . अनेक गोष्टीत आपला जीव गुंतलेला असतो जसे आजीची गोधडी , खास मैत्रिणीने दिलेला बटवा ,घरातील पिढीजात अनेक वस्तू . 

पूर्वीच्या काळी एकत्र कुटुंब व्यवस्था होती आणि वास्तू हि मोठ्या असत त्यामुळे माजघर , बैठकीची खोली , अडगळीची खोली , न्हाणीघर अशी घरांची रचनाच असे. त्यावेळी नको असणार्या पण कधीतरी लागणाऱ्या वस्तूंची रवानगी अडगळीच्या खोलीत होत असे. आता शहरात माणसाला राहायला जागा नसते तिथे हि अडगळ ठेवणार कुठे हा यक्ष प्रश्न निर्माण होतो. 

वास्तू शास्त्रा प्रमाणे  6 महिने एखादी वस्तू वापरली नाही तर ती फेकून द्यावी नाहीतर वास्तू दोष निर्माण होतो.  त्याचसोबत घरात बंद पडलेल्या वस्तू जसे बंद घड्याळे , बंद पडलेली विजेची उपकरणे, टाईपरायटर अश्या वस्तू एकतर चालू करून ठेवा आणि वापरा किंवा सरळ फेकून द्या , नाहीतर ह्या  वस्तूच Clutter निर्माण करतात .

राहत्या घरात जो प्रकार नेमका तोच आपल्या मनात सुद्धा असतो. आपले मन हे असंख्य आठवणींचे आणि विचारांचे जणू आगर असते. चांगल्या वाईट अगणित आठवणी अगदी तश्याच्या तश्या तिथे असतात . सुख आणि दुक्खाचे क्षण आयुष्यात फेर धरून असतात . चांगल्या आठवणी पुन्हापुन्हा सौख्य प्रदान करतात पण वाईट क्षण भूतकाळात घेऊन जातात म्हणूनच अश्या स्मृतींना उजाळा देणे नकोच वाटते . बरेचदा ह्या आठवणींचे Clutter तयार होते आणि आपण वर्तमानातील आनंदाला आपण पारखे  होतो. म्हणूनच जशी घराची साफसफाई करणे आवश्यक असते तसेच वेळोवेळी मनातील विचारांची अडगळ दूर करणे तितकेच गरजेचे असते . डोक्यात आणि मनात काहीही ठेवायचे नाही ,विसरून जायचे सगळे , माफ करून टाकायचे सगळे , वाईट विचार आले कि लगेच कट करायचे हे सर्व सांगणे सोपे असते .पण प्रत्यक्ष्यात तितकेच अवघड . पण तरीही जाणीवपूर्वक ते केले पाहिजे म्हणजे मग तू मला 10 वर्षापूर्वी असे बोलला होतास अशी विधाने ऐकायला येणार नाहीत. 

आठवणी आपली पाठ सोडत नाहीत . कुठले विचार मनात ठेवायचे आणि कुठल्या विचारांना  तिलांजली द्यायची हा आपला Choice असायला हवा , हो ना? मनातले हे विचार जर आपल्याला त्रासदायक ठरत असतील ,आजारपण देत असतील तर हवेतच कश्याला ते आपल्या आसपास ? त्या विचारांना  दूर सारून मनात नवीन सकारात्मक विचारांसाठी जागा केली पाहिजे. 

वर्षानुवर्षे आपण एकाच पठडीत जगत असतो , तोच रस्ता तीच माणसे ,सगळ तेच असते .त्यामुळे मनातील विचार सुद्धा ह्याच विषचक्रात अडकत जातात . मन हे चंचल आहे. माणूस सतत कसला न कसला तरी विचार करतच असतो . आपले विचार आपल्याला घडवत असतात . मनाचे प्रतिबिंब चेहऱ्यावर दिसते म्हणतात ते खोटे नाहीच . जो भूतकाळात रमला तो भविष्य घडवू शकत नाही म्हणूनच मनात हि अडगळ जमा करून द्यायची नाही . 

आयुष्यात काहीही झाले तरी Show Must Go On . मनातली विचारांची वादळे कधी कधी उग्र स्वरूप धारण करतात आणि आपल्या तब्येतीवर त्याचा खोलवर परिणाम होतो. मन आजारी पडले कि मग शरीर सुद्धा आजारी पडते . ह्या सर्वामुळे आपला Aura सुद्धा बिघडत जातो , आत्मविश्वास कमी होतो , जगायची जिद्द सुद्धा ,म्हणूनच मनातली हि अडगळ दूर करा ...आत्ताचा क्षण हा Inevitable आहे तोच सर्वार्थाने उपभोगणे हेच आपल्या हातात आहे आणि तेच करणे हितावह आहे. 

चला तर मग  घरातल्या नको असलेल्या  वस्तू आणि मनातील नको असणारे विचार दूर सारून , मोकळ्या आकाशाखाली मनसोक्त , आनंदी मनाने नवीन वर्षाच्या स्वागतास सिद्ध होवुया .

सौ. अस्मिता दीक्षित 

संपर्क : 8104639230  







 


Friday, 4 March 2022

हव्यास ( Desire ) विचारमंथन - भाग 3

 || श्री स्वामी समर्थ ||



रोजच्या जीवनात जरा आजूबाजूला नजर टाकली तर दिसून येते कि प्रत्येक जण काहीना काही मिळवायच्याच मागे आहे. मनाची शांतता कुठेतरी हरवून सतत काहीना काही शोधत ,जीवाच्या आकांताने कश्याच्यातरी मागे सतत पळत आहे. नक्की काय आणि किती मिळवायचे असते माणसाला. किबहुना उभ्या आयुष्यात एका जीवाला लागते तरी काय आणि किती ?  आपण काहीच घेऊन आलो नाही आणि इथून काही नेणारही नाही हे सर्व अगदी सूर्य प्रकाशा इतके स्पष्ट असूनही मिळवायची आसक्ती काही थांबत नाही .  आज एक गाडी आली कि काही दिवसांनी दुसरी  मग तिसरी . आपण कधी विचार केला तर समजेल एका देहाला कीती कपडे , चपला , घड्याळे , सौंदर्य प्रसाधने एक ना दोन अश्या किती अनगिनत गोष्टी आहेत ज्या हव्यासापोटी आपण घरात आणून ठेवल्या आहेत आणि आता त्याची नुसती अडगळ झाली आहे. दिवसागणिक घरातील क्लटर वाढतंय पण आपला  जमवण्याचा हव्यास संपता संपत नाही .

मुंबई पुण्यासारख्या प्रगत शहरात आता सर्व काही हाकेच्या अंतरावर मिळते . सोशल मिडीया वरील आपला वावर त्यातील मोहात टाकणाऱ्या असंख्य जाहिराती आपल्या मनाला भुरळ पाडतात . मग नको असणार्या गोष्टी सुद्धा विकत घेतल्या जातात  कधी गरजेसाठी तर कधी दिखाव्यासाठी . माणूस एकदा ह्या विष चक्रात सापडला कि मग ह्या So Call Online Shopping च्या क्रेझ मधून आपण सहजासहजी बाहेर येऊ शकत नाही . माणसाने आपली गरज ओळखली पाहिजे आणि अंथरूण पाहूनच हातपाय पसरले पाहिजे हे कटू सत्य आहे.  कधी कधी कुणाला तरी दाखवायला म्हणून किंवा कुणीतरी एखादी वस्तू घेतली मग मी पण त्याही पेक्षा अधिक किमतीची घेणार ..कश्यासाठी ? कुणाला दाखवायचे आहे हे सर्व ? हा हव्यास कधीतरी अंगलट सुद्धा येऊ  शकतो. श्री स्वामी समर्थांनी सुद्धा म्हंटले आहे कि हव्यास म्हणजे अग्नीत तुपाची धार . कश्यासाठी हे सतत सगळे जमवायचे ? किती आणि कुणासाठी ? हे सर्व न संपणारे आहे . कुठे थांबायचे हे माणसाला समजले तर तो अधिक सुखी होईल. आपल्या गरजा सीमीत ठेवा हे सांगायला करोनाला सुद्धा यावे लागले आहे . आता निदान त्यावरून तरी आपण शहाणे झालो पाहिजे नाहीतर सर्वनाश कुणीही थांबऊ शकणार नाही  हे नक्कीच . 

मोठेपणा ,मानमरातब , हायफाय संस्कृती , दिखाऊपणाची हौस ,श्रीमंतीचे प्रदर्शन करताना आपण स्वतःचे खरे अस्तित्व सुद्धा विसरून जातो. ह्या शोऑफ करण्याच्या नादात आपण साधे सोपे सहज सुंदर आयुष्य जगणे सुद्धा विसरून जातो .ह्या खोल गर्तेतून मग मनाला वाटले तरी बाहेर येऊ शकत नाही . कधी कधी तर  परतीचा मार्ग सुद्धा बंद होतो . म्हणूनच आपण वेळीच सावरले पाहिजे. उठसुठ प्रत्येक गोष्टीतील हव्यास सीमित ठेवला पाहिजे.  

एकामागून एक प्रॉपर्टी ,जमीन विकत घेणे ,नको तितका पसारा वाढवणे आणि मग त्यातून नकळत आलेला अहंकार जोपासणे . आज  समाजातील अनेक दुर्लक्षित घटकांसाठी जसे कुष्ठरोगी  किंवा मतीमंद मुले , वृद्धाश्रम ,अंधशाळा अनेक स्थरांतून मदतीचे हात पुढे येत आहेत . उगीचच एकामागून एक घरे किंवा गाड्या विकत घेत भौतिक सुखाचा उद्रेक करण्यापेक्षा आपण अथक परिश्रमाने मिळवलेल्या लक्ष्मीचा अश्या संस्थांसाठी , अनेक गरजू विद्यार्थ्यांना त्यांच्या पायावर उभे करण्यासाठी उपयोग केला तर ते पुण्याचे काम ठरेल नाही का?  आपली हौस मौज करू नये असे अजिबात नाही पण एका मर्यादेपर्यंतच. आपल्या संपत्तीचा विनियोग अश्या सेवाभावी कामातून केला तर अध्यात्मिक सेवा ,पुण्याचे काम  घडेल. हेच पुण्य शेवटच्या क्षणी आणि पुढील जन्मी सुद्धा उपयोगी येयील हे निर्विवाद सत्य आहे.

प्रत्येकाचे जीवन वेगळे आहे त्यामुळे कुणाच्या आयुष्याशी तुलना करणे अर्थहीन आहे. तुलना केली कि मग न संपणारी भौतिक सुखाची लालसा मागे लागते . म्हणूनच प्रत्येकाने आपली समाधानाची व्याख्या ठरवली पाहिजे .व्यर्थ गोष्टींच्या मागे धावणे निरर्थक वेळ घालवण्यासारखेच  आहे. हि जीवघेणी स्पर्धा कश्यासाठी हा प्रश्न कधीतरी आपण स्वतःला मनापासून विचारला तर त्याचे उत्तर आपल्याला मिळेलच . दुसर्याच्या आयुष्याशी अकारण केलेली तुलना आपल्याला फार खुजे करते , आपल्याच नजरेतून आपल्याला कमी करते . आपण स्वतःला फार लहान समजायला लागतो आणि अकारण दुक्ख ओढवून घेतो.  आपल्या  पूर्व संचीताप्रमाणे मिळालेला हा जन्म आहे तो सार्थकी लावणे हेच आपले कर्म आहे. जीवनातील प्रत्येक क्षण भरभरून जगता जगता जीवनाचा सोहळा कधी होतो ते आपले आपल्यालाच समजत नाही .

करोनाने गेली दोन वर्ष आपल्या आयुष्याची सगळी गणितच बदलून टाकली . प्रत्येक वळणावर नवीन आव्हाने आहेत आणि प्रत्येक दिवस सारखा नाही हेच तर त्याला सुचवायचे नसेल का ? जीवनात किती चढ उतार आहेत . पैशाचा ओघ सुद्धा सतत कायम नसतो त्यामुळे अनाठायी खोट्या दिखाव्यासाठी केलेले खर्च अंगलट येवू शकतात  आणि म्हणूनच कुठे थांबायचे ते समजले पाहिजे. हव्यास टाळता आला पाहिजे .कारण हव्यास आपल्या आनंदाला ओहोटी लावतो. शेवटी आहे तेच गोड वाटायला लागते .  तात्पर्य काय तर समाधानाची व्याख्या आपण ठरवली पाहिजे आणि समाधानाने आलेला प्रत्येक क्षण आनंदाने उपभोगला पाहिजे .

ज्योतिष शास्त्राचा विचार करता पत्रिकेतील शुक्र हा भौतिक, ऐहिक सुखाचा कारक आणि हव्यास वाढवणारा राहू . राहू प्रलोभनात फसवतो . मनुष्य जन्माचे महत्वाचे कारण “ Desire “ हेच आहे. कुठलीतरी इच्छा अपूर्ण राहिली म्हणून ती पूर्ण करण्यासाठीच आपण पुन्हा पुन्हा जन्म घेत असतो . पुनरपि जननं ,पुनरपि मरणं. 

सौ अस्मिता दीक्षित 

संपर्क : 8104639230

फेसबुक पेज : @yashasweejyotish